« آب و هوا ، اقليم و آب در عصر اطلاعات »

 سازمان جهاني هواشناسي ، روز جهاني هواشناسي را در سال 2004 كه يادآور انعقاد  معاهده 23 مارس 1950 است و جايگزين سازمان هواشناسي بين المللي در سال 1873 شده است ، همه ساله جشن مي گيرد . به همين مناسبت شعار امسال « آب و هوا ، اقليم و آب در عصر اطلاعات » نقش حياتي فن آوري را در زمينه پيشرفت هواشناسي و آبشناسي و علوم مربوط به ژئوفيزيك مطرح مي كند ، بطوريكه سازمانهاي هواشناسي و آبشناسي ملي قادر خواهند بود تا به توسعه اقتصادي اجتماعي كمك نموده و از محيط زيست حمايت نمايند بنابراين ، سازمان جهاني هواشناسي به دنبال اينگونه فن آوري هاست تا بتواند رفتار سيستم هاي جوي و اقيانوس شناسي و چرخه آب را كنترل نموده ، در مورد آنها شناخت پيدا كرده و  پيش بيني نمايد .

 امروزه جهان بيشتر از گذشته در حال تغيير است  . توجه اقتصادي به موضوع آب و هوا ، اقليم و آب كه زندگي تمامي انسان ها را از هر نظر تحت تأثير قرار مي دهد ، بيشتر شده است . براي مثال ، توجه به موضوع تأثير بالاياي طبيعي در حال افزايش است . آمارهاي دهه گذشته حكايت از آن دارد كه بيش از 80 درصد بلاياي طبيعي از مسائل مربوط به آبشناسي يا هواشناسي نشأت مي گيرند . در طول سالهاي دهه 1950 برآورد شده است كه بلاياي طبيعي كه سر منشأ آنها را آبشناسي و هواشناسي تشكيل مي دهد ، در حدود 4 ميليارد دلار در سال و در طول دهه 1990 ، 40 ميليارد دلار خسارت وارد نموده اند . بيش از 65 درصد اينگونه خسارت ها و تقريباً 90 درصد انسان هايي كه جان خود را از دست داده اند به واسطه بلاياي مربوط به آب و هوا ، اقليم و آب بوده است و بيش از 280000 نفر نيز به دليل خشكسالي در طول دهه 1990 جان باخته اند . متاسفانه سنگيني بار مشكلات مربوط به آنها بيش از حد بر دوش كشورهاي در حال توسعه مي باشد .
 درواقع ، در هيچ دوره اي از تاريخ تا اين  اندازه انتظار نمي رفته است كه دانش هواشناسي ، آبشناسي و علوم مربوط به ژئوفيزيك تا اين حد به چالشهاي توسعه پايدار نظير كاهش بلايا ، تامين غذا ، مديريت منابع آبي ، حمل و نقل ، صنعت گردشگري و كنترل آلودگي هوا پرداخته باشد . اين موضوع بيشتر به سبب دستاوردهاي چشمگير علوم در طول چند دهه گذشته بوده است . اينگونه دستاوردها با بالابردن اعتماد به نفس هواشناسان و آبشناسان و ارزش دادن به داده هاي آنها و تصميم گيرندگان، افكار عمومي و ديگر كاربران مي باشد و سازمان هواشناسي جهاني به منظور عملي كردن وعده هاي خود آنها را در طول دوره هاي خود عملي نموده است .

 برخي از  پيشرفت هاي عمده اي كه منجر به تقويت اين اعتماد شده عبارتند از :
 قابليت استفاده از روشهاي ديده باني هاي غير سنتي جديد بويژه از طريق ماهواره ها ؛
 پيشرفت قابل ملاحظه درك روند طبيعي جو و تأثير متقابل آن بر روي اقيانوسها و ديگر بخش هاي مختلف سيستم زمين ؛

 بهبود نسبي كيفيت و صحت پيش بيني آب و هواي رقومي . در نتيجه پيش بيني هاي پنج روزه امروزي به دقت پيش بيني هاي دو روزه اي كه 20 سال پيش انجام مي گرفت ، مي رسد . پيش بيني هاي در نيمكره شمالي و جنوبي از همين كيفيت برخوردار است . اين روش يكي از موفق ترين رويدادهايي است كه در نيمه دوم قرن بيستم در تمامي شاخه هاي علمي به وقوع پيوسته است ؛

 توانائي پيش بيني وقايع ال نينو و لانينا و تاثيرات آنها بر روي بخش هاي مختلف جهان در زمان بندي فصلي كه يك فصل يا يك سال قبل از وقوع اعلام مي شود ؛

 توانائي پيش بيني هاي اقليم در طول دهه . اين امر به تحقيقات تغيير اقليم و برآوردهاي هيات بين الدولي سازمان جهاني هواشناسي و برنامه زيست محيطي تغيير اقليم ملل متحد كمك كرده است .

 دستاوردهاي فوق در وهله اول بواسطه موفقيت هاي علمي و پيشرفتهاي فني  در زمينه ديده باني ، توانائي رايانه اي و مخابراتي حاصل شده است . اين موضوع كاملا مشخص است كه فن آوري اطلاعاتي و مخابراتي موجب شده است نا برنامه مراقبت جهاني آب و هواي سازمان جهاني هواشناسي در سال 1963 در زمينه آب و هوا به موفقيت هايي دست يابد . امروزه سازمان جهاني هواشناسي در زمينه ديده باني ، بكارگيري از سيستم هاي نظارت بسيار پيشرفته و نيز سنتي نظير ايستگاه هاي خودكار آب و هوا ، رادارهاي هواشناسي و تحقيقات عملياتي هواشناسي و ماهواره هاي پيشرفته دستاوردهاي شاياني داشته است .

جداي از ديده باني اقيانوس ها كه از طريق كشتي و شناورهاي دريايي صورت مي  گيرد ،  سازمان جهاني هواشناسي ادوات پيشرفته ديگري را به كار گرفته است كه اين امر در جهت آشنائي بيشتر در زمينه تاثير متقابل دريا و تامين خدمات براي كاربران دريايي كمك خواهد نمود . براي مثال شناورهاي اطلاع رساني دماي اقيانوسها را تا عمق 2 هزار متري تعيين و آبهاي جاري زيرزميني را اندازه گيري و نيز داده هاي گردآوري شده توسط دستگاههاي ماهواره اي را منتشر مي كنند .

 از ديگر مزاياي عصر اطلاعات  كه به ديده باني چرخه آب و كيفيت آن مربوط مي شود ،   مي توان به بكارگيري فن آوري هاي جديد و پيشرفت هاي علمي اشاره كرد . در مديريت و برآورد منابع آب ، پيش بني سيل و استفاده معقول از آب شيرين ضرورت دارد . به همين منظور اطلاعات مربوط به باران سنجي ها ، آبهاي جاري و سطح آب اغلب توسط دستگاه هاي    ماهواره اي به سازمان هاي آبشناسي ، هواشناسي ملي يا آژانس هاي آبي مخابره شوند . اينگونه قابليت هاي جديد مي بايست خدمات آب شناسي ملي را در جايگاهي قرار دهد تا به چالشهاي در حال رشد مربوط به كمبود آب بپردازد . برآوردهاي حاضر حكايت از آن دارند كه بيش از يك ميليارد نفر در جهان از آب آشاميدني سالم محرومند . پيش بيني مي شود كه با افزايش جمعيت و گسترش شهرنشيني رو به وخامت بگذارد .

در زمينه حمايت از محيط زيست  بايد گفت كه برنامه مراقبت جهاني جو ، سازمان جهاني هواشناسي(GAW ) به مسائل مربوط به شيمي جو نظير گازهاي گلخانه اي ، كاهش لايه ازون و تابش اشعه فرابنفش و نيز انتقال آلاينده ها ذرات معلق در هوا گازهاي فعال و ايزوتوپ هاي راديواكتيو نظارت دارد .

برنامه فوق با ادغام نضارت و تحقيق سيتمي هشداردهنده جهت تغييرات جو  به اجرا در  مي آورد . در اين راستا ، سازمان جهاني هواشناسي به منظور پاسخگويي كامل به مسايل انسان ساخته و وقايع غيرمترقبه محيط زيست نظير حوادث شيميايي يا هسته اي با شبكه جهاني مراكز هواشناسي تخصصي منطقه اي هماهنگ مي باشد .

سيستم هاي  جديد ديده باني كه توسط ابر رايانه ها و ادوات مخابراتي پيشرفته پشتيباني مي شوند ، راهكارهاي تازه اي را در پيش بيني هاي همزمان پديده هاي آب و هوايي با كيفيت مطلوب صورت گيرد . براي مثال در زمينه طوفان هاي استوايي شديد ، پيش بيني ها و هشدارها بر رديابي و شناسايي تصاوير ماهواره اي تأكيد دارد و نيز متكي به مدل هاي رايانه اي سيستم اقيانوس جو بوده تا بتوانند شدت و مسير آنها را از طريق تسهيلات مخابراتي براي تمامي كاربران پيش بيني كند . پيشرفت هاي يكنواخت در زمينه پيش بيني چرخندهاي استوايي تا سه روز پيشتر ، انتشار اطلاعات و هشدارها و اقدامات آماده سازي موجب شده است تا تلفات ناشي از اينگونه پيشامدها كاهش يابد .
 در مورد تورنادوها و طوفان  هاي محدود همراه با رگبار شديد مي توان از طريق هشدارها تنها در چند ساعت يا چند دقيقه پيش از شروع و تخريب پيش بيني نمود . هشدارها با ارتباطات تلويزيوني و راديويي و مخابراتي و نيز انتقال هشدارها به جامعه تاثير زيادي دارد و متكي به    فن آوري رادار داپلر مي باشند .

پيشرفت در زمينه پيش بيني ميزان بارندگي موجب  مي شود تا برنامه ريزي استفاده از آب ، مديريت آب و هشدارهاي سيل بهتر صورت گيرد . اهداف كلي سازمان جهاني هواشناسي اين است كه پيشرفت اقتصادي هر ملت را تضمين كند تا بتوانند به پيش بيني موثق و اطلاعات قابل اتكادر زمينه نيازهاي ملي و زيربنايي خود دسترسي پيدا كنند .
 همچنين شناخت نسبت به ارزش هاي اجتماعي و اقتصادي آب و هوا  و اقليم به عنوان يك منبع قابل اتكا شناخته شده است . در واقع اطلاعت آب و هوا ، اقليم و آب در زمينه فعاليت هاي اقتصادي و اجتماعي بسيار حائز اهميت مي باشند . براي مثال پيش بيني هاي آب شناسي و آب و هوا در بين ديگر كشورها موجب مي شود تا محصولات كشاورزي افزايش يافته ، منابع آبي مهار شده ، با بيابان زائي مبارزه شود ، حمل و نقل با ايمني بهتري صورت گيرد ، كنترل آلودگي انجام گيرد ، و در زمينه توليد و توزيع برق برنامه ريري صورت گيرد و هواشناسي در خدمت فعاليت هاي تفريحي و ورزشي و صتعت بيمه قرار گيرد .

 فن آوري هاي جديد براي چالشهاي عمده قرن ضروري است .  احتمال اينكه جوامع جهاني بتوانند بدون فن آوري اطلاعات ، پيشرفت در زمينه هواشناسي و در زمينه هواشناسي و در زمينه گازهاي گلخانه اي روزافزون ، تغيير اقليم ، كاهش لايه ازون و آلودگي محيط زيست آگاهي پيدا كنند كمتر است و اينكه نمي توانند راهكارهايي را كه معاهده چارچوب تغيير اقليم ملل متحد و يا معاهده وين در زمينه حمايت از لايه ازون ، پروتكل مونترال ، معاهده ملل متحد در زمينه مبارزه با بيابان زائي و معاهده آلودگي هواي فرامرزي بلند مدت در حمايت از محيط زيست ، توسعه داده ، تحقق بخشند و بر آن نظارت نمايند .

فرصت هايي كه « عصر اطلاعات » براي علوم  آبشناسي ، هواشناسي و ژئوفيزيك ايجاد كرده مي بايست سازمان جهاني هواشناسي و خدمات آبشناسي ، هواشناسي ملي و اعضاء آن را قادر سازد تا به چالش هاي در حال رشد مربوط به حمايت از زندگي و دارائي بپردازند . اينگونه حمايت ها از طريق آمادگي و برآورد آسيب پذيري و حمايت از توسعه پايدار و كاهش فقر امكان پذير است . سازمان جهاني هواشناسي قادر است تا با استفاده از ارتقاء فن آوري هاي جديد و قابل دسترس با چالش هاي قرن بيست و يكم مبارزه نمايند تا اينكه :

از راه بهبود و مدرنيزه كردن= امكانات زيربنايي نظيرديده ياني ، مخابرات و تسهيلات پردازش داده ها ، برنامه هاي فني و علمي سازمان جهاني هواشناسي را تقويت كنند ؛

 دسترسي به ديده باني از= طريق شبكه هايي نظير مراقبت جهاني آب و هوا ، مراقبت جهاني جو و آبشناسي سازمان جهاني هواشناسي كه توسط سازمان جهاني هواشناسي از جمله سيستم   ديده باني اقليم جهاني حمايت مي شود و نيز با تأكيد بر ديده باني هاي ماهواره اي كه از طريق سازمان ها صورت مي گيرد تضمين گردد ؛

 تحقيقات در زمينه هاي مختلف نظير پيش بيني آب و= هواي رقومي كه انتظار مي رود در همه جهات موفق بوده است تأكيد نمود . در اين زمينه پيشرفت سيستم پيش بيني كل موجب مي شود تا      پيش بيني هاي فصلي بهبود پيدا كنند . برنامه تحقيقات آب و هواي جهاني سازمان هواشناسي از پيش بيني هاي پيشرفته بلند مدت آب و هوا بهره هاي زيادي خواهد برد . تلاش فراواني لازم است تا تحقيقات صورت عملي به خود گيرد . تحقيقات اقليم كه بيشتر از سوي برنامه تحقيقات اقليم جهاني سازمان هواشناسي مورد حمايت قرار مي گيرند ، نويد بخش طرح راهبري طولاني مدت مي باشد . به همين منظور كشورهاي در حال توسعه مي بايست بيشتر به فعاليت هاي تحقيقاتي بپردازند ؛
 رويكرد منسجم و هماهنگ را جهت هماهنگ نمودن مسائلي نظير كاهش بلايا ، اقليم و مديريت منابع آبي افزايش دهد ؛

 مشاركت و همكاري راهبردي بين اعضاء سازمان= جهاني هواشناسي و خدمات آبشناسي و هواشناسي ملي و ديگر مؤسسه ها به صورت ملي و بين المللي صورت گيرد و از طريق كشورهاي عضو و سازمان ها ، هم كوشي بين تمامي طرفين علاقمند حاصل شود ؛
 معرفي بيشتر از طريق خدمات ارتباط با كاربران در رسانه ها ، دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و بخش خصوصي ارتقاء پيدا كند ؛

 فرصت هاي لازم= را جهت فراهم نمودن امكاناتي كه از طريق راهبردهاي مناسب در سطوح ملي و بين المللي و شركا در حال افزايش حاصل مي شود ، مغتنم شمرد .
 
 براي آنكه بتوان با  موفقيت از پس اين چالشها بر آئيم ، اميدوارم كه امساال شناخت كامل نسبت به مدرنيزه كردن خدمات آبشناسي و هواشناسي ملي افزايش يابد . به همين منظور از مراجع ملي ، جوامع علمي ، سازمان هاي عضو WMO ، سازمانهاي غير دولتي ، بخش خصوصي و افكار عمومي درخواست مي كنم تا در زمينه مدرنيزه كردن خدمات آبشناسي و هواشناسي ملي همكاري هاي لازم را انجام دهند . سازمان هاي آبشناسي ، هواشناسي  ملي خود را به تسهيلات لازم مجهز نمايند تا بتوانند به اطلاعاتي كه سازمان جهاني هواشناسي تهيه كرده و با چالش هاس توسعه و محيط زيست قرن بيست و يكم روبه روست دسترسي پيدا كنند . 

http://www.semnanmet.ir/cat_content.asp?contentid=667&catid=245